Hoe wordt je belasting berekend?

Stap 1 — Van bruto naar belastbaar jaarinkomen

De Nederlandse inkomstenbelasting kijkt naar je hele jaar, niet naar één maand. Wat je ook invult, we rekenen het eerst om naar één belastbaar jaarinkomen:

We rekenen met 52 weken per jaar. Je vakantiedagen zitten al in je salaris — je wordt tijdens je vakantie doorbetaald — dus we trekken ze er niet af. Je netto-uurloon is daarmee het bedrag per contractuur.

Het vinkje “inclusief 8% vakantiegeld”

In Nederland bouw je wettelijk 8% vakantiegeld op bovenop je salaris, meestal uitbetaald in mei.

Een genoemd bruto maandsalaris is bijna altijd exclusief vakantiegeld — het komt er nog bij. Maar voor de Belastingdienst is vakantiegeld gewoon loon, dus je belastbare jaarinkomen bevat het altijd.

• Vinkje uit (standaard): je bedrag is exclusief vakantiegeld → wij rekenen bedrag × 1,08.
• Vinkje aan: je bedrag is al inclusief vakantiegeld → wij nemen het één op één over.

Verdien je €3.400 bruto per maand exclusief vakantiegeld, dan is je belastbare jaarinkomen 3.400 × 12 × 1,08 = €44.064. Zonder vakantiegeld zou je op €40.800 uitkomen en zou de hele berekening ernaast zitten.

Het vakantiegeld negeren scheelt zomaar 8% in je belastbare inkomen. Dat is niet alleen minder belasting — het kan je ook in een andere schijf of een ander stuk van de afbouw zetten.

Stap 2 — De box 1-belasting

Wat is box 1?

De inkomstenbelasting heeft drie “boxen”. Box 1 is de box voor werk en woning: je loon, uitkering, pensioen, winst uit onderneming en het eigenwoningforfait. Voor een werknemer is box 1 vrijwel het hele verhaal. Box 2 (aanmerkelijk belang) en box 3 (spaargeld en beleggingen) rekenen we niet mee.

Het tarief is belasting én premies bij elkaar

Dit verrast bijna iedereen: het percentage in de tabellen hieronder is niet alleen inkomstenbelasting, maar inkomstenbelasting + premie volksverzekeringen samen. Die premies betalen mee aan AOW, Anw en Wlz — en zitten alleen in de eerste schijf. Boven de eerste schijfgrens betaal je geen premies meer.

Zo is de eerste schijf opgebouwd (2026)

Dat verklaart ook waarom schijf 2 maar iets hoger is dan schijf 1: in schijf 2 valt de premie van 27,65% weg, maar stijgt het belastingdeel fors.

De schijven (onder de AOW-leeftijd)

2026

2025

Schijven stapelen — je betaalt nooit 49,5% over alles

Dit is de hardnekkigste misvatting over belasting. Kom je in de hoogste schijf, dan betaal je dat toptarief alleen over het deel van je inkomen dát daarboven uitkomt. Uitgewerkt voor een belastbaar jaarinkomen van €100.000:

Precies deze opsplitsing zie je in de rekenmachine terug onder “Waarom?”. En dan moeten de heffingskortingen er nog vanaf.

Stap 3 — De heffingskortingen

Wat is een heffingskorting?

Een heffingskorting is géén aftrekpost. Een aftrekpost haalt iets van je inkomen af; een heffingskorting haalt een bedrag rechtstreeks van je belasting af. Dat is veel krachtiger: €1 korting is €1 minder belasting, ongeacht je schijf. Wij rekenen met de twee die vrijwel elke werknemer krijgt.

Algemene heffingskorting

Deze krijgt iedereen die in Nederland belastingplichtig is. Je hoeft er niets voor te doen behalve inkomen hebben. Boven een bepaald inkomen wordt hij afgebouwd, en vanaf de top van schijf 2 is hij helemaal weg.

2026 — maximum € 3.115

Arbeidskorting

Deze krijg je alleen over inkomen uit arbeid. Hij is bewust zo gebouwd dat werken loont: hij loopt eerst op naarmate je meer verdient, bereikt zijn maximum rond een voltijdsalaris, en wordt daarna weer afgebouwd. De opbouw gaat in drie stukken, met knikpunten waar het tempo verandert.

2026 — maximum € 5.685, bereikt bij € 45.592

Waarom dit alles verandert

Tel ze op en het wordt duidelijk. Wie alleen naar de schijventabel kijkt, schat zijn belasting ongeveer twee keer te hoog in. Het is ook de reden waarom je bij lagere inkomens netto bijna niets kwijt bent — zie de volgende stap.

Stap 4 — De ondergrens: kortingen gaan nooit onder nul

De algemene heffingskorting en de arbeidskorting zijn niet uitbetaalbaar. Ze verlagen de belasting die je moet betalen. Zijn je kortingen groter dan je belasting, dan wordt je belasting €0 en vervalt het restant. Je krijgt geen negatieve belasting en geen uitbetaling. Dat is die max(0, …) in de formule.

€ 15.000 · 2026

Zak je verder, dan raak je de bodem: onder ongeveer €11.360 belastbaar inkomen (2026) zijn je kortingen groter dan je belasting en betaal je €0 belasting. Je netto is dan gelijk aan je bruto — en elke extra euro die je daar verdient is volledig van jou.

Historisch bestond er een uitbetaling van de algemene heffingskorting aan een minstverdienende partner. Die is afgebouwd en geldt niet voor een alleenverdiener, dus wij rekenen hem niet mee.

Effectief tarief vs. marginaal tarief

De rekenmachine laat twee percentages zien. Ze meten iets heel anders.

Effectief tarief — wat je gemiddeld betaalt

Belasting ná kortingen ÷ bruto. Het percentage van je hele inkomen dat daadwerkelijk naar de belasting gaat. Dit is het getal dat je wilt weten als je vraagt “hoeveel houd ik over?”, en waarmee we je netto-uurloon berekenen.

Marginaal tarief — wat je volgende euro kost

Wat er gebeurt met de eerstvolgende euro die je erbij verdient. Dit is het getal dat je wilt weten als je vraagt “loont die opslag, die extra dag, die bonus?”

Waarom je marginale tarief hoger kan zijn dan je schijf

Ga je meer verdienen, dan gebeuren er twee dingen tegelijk: je betaalt het schijftarief over die extra euro, én je verliest een stukje heffingskorting doordat die wordt afgebouwd. Die twee stapelen op elkaar. Andersom geldt hetzelfde: zolang je arbeidskorting nog opbouwt, is je marginale tarief juist veel lager dan je schijf.

Zo loopt het over je inkomen (2026, onder de AOW-leeftijd)

• Rond €12.000 tot €26.000 is werken extreem lonend: de arbeidskorting loopt daar op met 31% per euro, dus van elke extra bruto euro houd je bijna alles over.
• Tussen €78.426 en €132.920 ligt de hoogste marginale druk van allemaal — hoger dan bij een miljoeneninkomen. Dat komt puur door de afbouw van de arbeidskorting.

Denk je aan meer uren of een opslag? Kijk naar je marginale tarief, niet je effectieve.

Rekenvoorbeelden

Belastbaar jaarinkomen (inclusief vakantiegeld), 2026, werknemer onder de AOW-leeftijd. Deze bedragen komen rechtstreeks uit dezelfde rekenmachine.

Let op hoe het effectieve tarief veel lager ligt dan het schijftarief — dat is het effect van de heffingskortingen.

Wat wij níét meerekenen

Eerlijk is eerlijk: dit is een goed model, geen belastingaangifte. Dit zit er bewust niet in.

Situationele heffingskortingen

• Inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK) — voor werkende ouders met een kind onder de 12. Val je hieronder, dan is je échte netto hóger dan wat wij tonen.
• Jonggehandicaptenkorting (bij een Wajong-uitkering).
• Ouderenkorting en alleenstaandeouderenkorting (vanaf de AOW-leeftijd).

Aftrekposten

• Hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait.
• Studiekosten, giften, specifieke zorgkosten, partneralimentatie.
• Ondernemersaftrek, zelfstandigenaftrek, MKB-winstvrijstelling.
• Reiskostenvergoeding en andere onbelaste vergoedingen.

Wat je werkgever nog inhoudt

• Pensioenpremie — jouw eigen deel gaat van je brutoloon af vóórdat er belasting wordt berekend. Zit je in een pensioenregeling, dan is je écht besteedbare loon lager dan wat wij tonen. Dit verschilt per regeling, dus we kunnen het niet generiek modelleren.
• De bijdrage Zvw betaalt je werkgever bovenop je brutoloon; je eigen zorgpremie staat daar los van en is geen belasting.
• WW, WIA en andere werknemersverzekeringen worden door de werkgever betaald.

Bijzondere situaties

• De 30%-regeling voor ingekomen werknemers uit het buitenland.
• Fiscaal partnerschap en het verdelen van aftrekposten.
• Bijtelling voor een auto van de zaak (die verhoogt juist je belastbaar loon).
• Box 2 en box 3, en geboren vóór 1 januari 1946 (iets ruimere eerste schijf).
• De AOW-leeftijd: deze tool is gebouwd voor een werknemer onder de AOW-leeftijd.

En het belangrijkste: dit is je jaaraanslag, niet je loonstrook

Wat je werkgever elke maand inhoudt heet loonheffing. Dat is een voorheffing: een voorschot op je uiteindelijke aanslag inkomstenbelasting. Je werkgever kent alleen jouw loon bij hém; de Belastingdienst kijkt aan het eind van het jaar naar je hele plaatje. Deze tool berekent die jaaraanslag — het bedrag dat je over een heel jaar werkelijk kwijt bent. Eén losse loonstrook kan er dus anders uitzien.

Begrippenlijst

Voor een werknemer met alleen loon zijn verzamelinkomen, arbeidsinkomen en belastbaar box 1-loon hetzelfde bedrag. Daarom is één invoerveld genoeg.

Veelgestelde vragen